SETNA روزنامه الکترونیکی دانش و فناوری سـتنا

سازمان ملل متحد سال 2010 را به عنوان سال بين المللي تنوع زيستي نام نهاده و اميدوار است در راستاي تلاش هايي که اکتبر 2010 (مهرماه 1389) در ناگوياي ژاپن به اوج خود مي رسد، بتواند استراتژي هايي را براي جلوگيري از کاهش تنوع زيستي تدوين کند. اين کار احتمالاً با تعيين راه هايي براي تلاش براي متوقف کردن اين روند تا سال 2050 انجام خواهد شد. نياز به ايده هاي جديد براي مقابله با انقراض گونه هاي زيستي به شدت احساس مي شود، چرا که امسال 120 کشور عضو نخواهند توانست به هدفي که در سال 2002 (1381) و در راستاي رسيدن به يک «کاهش چشمگير» در کاهش تنوع ژنتيکي وضع شده بود، دست يابند.

اولين تصاوير با جزييات دقيق از تابش ريزموج زمينه کيهاني که توسط فضاپيماي پلانک (ارسال شده توسط سازمان فضايي اروپا) به زمين فرستاده خواهد شد، شايد بتواند نظريه هاي موجود در مورد منشأ و ساختار روزهاي آغازين جهان را تغيير دهد. اما نتايج کامل اين ماموريت تا سال 2012 (1391) به طور رسمي منتشر نخواهد شد.

قطعاً در سال جاري چهره پيشرو ژنوم، «کريگ ونتر» و گروهش اعلام خواهند کرد که توانسته اند يک ژنوم مصنوعي ساخته شده در آزمايشگاه را در داخل يک سلول باکتريايي زنده قرار دهند تا براي اولين بار، چيزي را که مي توان از آن به عنوان حيات مصنوعي ياد کرد، پديد آيد.

ژنوم تکميل شده نئاندرتال و ژنوم هاي نخستينيان باقيمانده، نشان دهنده يک سال ديگر از تعيين توالي DNA است که هر روز ارزان تر مي شود. در ادامه تصويرهاي فراگير سال گذشته از ژنوم سرطان، تعيين توالي با اهداف درماني، به تمرکز روي دلايل بيماري هاي خاص و همچنين شناسايي متغيرهاي ژنتيک انساني ادامه خواهد داد.

شايد يک هسته يخي از قطب جنوب بتواند به توليد گزارش سالانه آب و هوايي زمين منجر شود و مشابه آن داده هايي را عرضه کند که دانشمندان هم اکنون در نيمکره شمالي، از يخ هاي گرينلند به دست مي آورند. پروژه هسته يخي قطعه هاي صفحه يخي غرب قطب جنوب، در حال حاضر در آخرين مراحل رسيدن به يک گزارش آب و هوايي از محدوده يي به طول 4/3 کيلومتر قرار دارد که وضعيت آب وهوايي 40 هزار سال گذشته را با اطلاعات کافي براي مقايسه نحوه گرمايش يا سرمايش نيمکره جنوبي و نيمکره شمالي در ارتباط با ديگري به دست مي دهد.

مکزيکوسيتي مي تواند آغاز مرحله اساسي بعدي گفت وگوهاي سياستگذاري هاي آب وهوايي باشد که از نوامبر گذشته (آبان ماه 1388) آغاز شد و شايد هم در نهايت بتواند به توافقي رسمي براي جايگزيني پيمان کيوتو در تغييرات آب وهوايي دست يابد. ولي پيش از آن، توجه ها روي کارهايي متمرکز خواهد بود که هر کشور بايد انجام دهد تا به تعهدات خود عمل کند. همچنين وضع قوانين آب وهوايي در ايالات متحده و تدوين استانداردهاي بين المللي براي رصد انتشار گازهاي گلخانه يي و ارزيابي کاهش هاي وعده داده شده در انتشار نيز از اهميت بالايي برخوردار است.

نظر به اينکه جست وجوگران سياره ها، مشتاقانه در انتظار کشف يک سياره زمين مانند، در يک منطقه قابل زيست در اطراف يک ستاره شبيه خورشيد به سر مي برند، شايد بتوانند در سال جاري و با يک هدف ساده تر به اين هدف برسند؛ يک سياره بالقوه قابل زيست که به دور يک ستاره کوتوله سرخ دوران مي کند. تلسکوپ «کپلر» ناسا به تازگي چندين سياره جديد را کشف کرده که تا پيش از اين کسي از وجود آنها خبر نداشت.

انتظار مي رود در اوايل سال جاري، اولين آزمايش کلينيکي براي استفاده از يک ژل دربردارنده داروهاي آنتي رتروويروس، نتايج اوليه خود را منتشر کند. چندين آزمايش بزرگ براي ميکروب کش هاي ديگر تاکنون انجام شده اند که نتوانسته اند در جلوگيري از اچ آي وي به موفقيتي برسند. همچنين نتايج اوليه آزمايش هايي که معطوف به «پيشگيري قبل از در معرض قرار گرفتن» هستند و مدت ها همه در انتظار آنها بودند، منتشر خواهند شد؛ آزمايش هايي که ناظر بر مصرف داروهاي ضداچ آي وي پيش از رفتارهاي پرخطر جنسي هستند.

احتمالاً سلول هاي بنيادي القايي از سلول هاي بالغ و با استفاده از مولکول هاي کوچک ساخته خواهند شد و خطر تومورها را که در اثر افزودن اجزاي ژنتيک به يک سلول به وجود مي آيند، کاهش خواهند داد. خط سيرهاي ايمن تر و کارآمدتر باز برنامه ريزي سلول ها مي تواند به اولين کاربري هاي درماني اين حوزه منتهي شود.

بالاخره اولين آزمايش هاي باليني براي درمان هاي دربرگيرنده سلول هاي بنيادين جنيني انساني يا hESC در سال جاري انجام خواهد شد. شرکت زيست فناوري Geron از منلوپارک کاليفرنيا، در نظر دارد آزمايش هايي را که در نتيجه محدوديت هاي قانوني پيشين متوقف شده بودند، براي يک درمان مبتني بر hESC براي بيماران مبتلا به آسيب هاي نخاعي دوباره آغاز کند.

شايد شواهد ابرتقارن (نظريه يي که بيان مي دارد هر ذره بنيادين شناخته شده، يک همزاد ناشناخته بسيار سنگين دارد) مهم ترين و تکان دهنده ترين کشفي باشد که از برخورددهنده بزرگ هادرون در سرن (آزمايشگاه فيزيک هسته يي اروپا) انتظار مي رود. اين کشف شايد حتي از يافتن «بوزون هيگز» که همه در انتظار آن هستند هم عجيب تر باشد. «بوزون هيگز» ذره يي بنيادين است که واسط تبديل انرژي به جرم است و تاکنون مشاهده نشده است.

به زودي مي شود ديد اجسام جامد در آزمايشگاه هاي فيزيک وارد يک برهم نهي از چندين حالت مي شوند (مدل واقعي گربه افسانه يي شرودينگر که در آن واحد هم زنده است و هم مرده). اين اثر که توسط مکانيک کوانتوم پيش بيني شده، پيش از اين در موادي در ابعاد يوني ديده شده بود، ولي شايد در سال جاري در ابعاد بزرگ مقياس هم ديده شود.

در ميان پرتاب هاي برنامه ريزي شده امسال، پرتاب فضاپيماي ژاپني آکاتسوکي به مدار سياره ناهيد و دومين کاوشگر چيني سطح ماه، چانگ اي 2 قرار دارد. از آنجا که ناسا در نظر دارد جهت جديدي براي برنامه پروازهاي فضايي خود انتخاب کند (تصميمي که در اوايل سال 2010 اتخاذ خواهد شد)، برنامه ماموريت هاي فضايي شاتل آخرين پروازهاي خود را در سال جاري انجام خواهد داد؛ پروازهايي که شامل پرتاب طيف سنج آلفامگنتيک در ماه جولاي هم مي شوند که ابزاري براي بررسي پرتوهاي کيهاني به منظور يافتن شواهدي از وجود پادماده و ماده تاريک است.

شايد ليزرهاي پرتو ايکس بدون الکترون که پالس هاي کوتاهي از نور مرتبط با اشعه ايکس را توليد مي کنند، بتوانند برتري خود را نسبت به ديگر دستگاه هاي سينکروترون مورد استفاده در تصويربرداري، اثبات کنند. آنها بايد توليد تصاويري از تک مولکول هاي زيستي را بدون کريستاليزه کردن آنها، براي پژوهشگران ممکن سازند و فيلم هاي پر از جزيياتي را از رخدادهاي مولکولي مانند تا شدن يک پروتئين خلق کنند. اين داده ها از اولين تشکيلات مجهز به اين امکانات نشات مي گيرد که در آزمايشگاه شتاب دهنده ملي SLAC دانشگاه استنفورد قرار دارد.

هر روز انتظار مدل هاي آب و هوايي واقعي تري را از تعداد زيادي از ابرکامپيوترها که به تازگي به کار گرفته شده اند، داشته باشيد؛ ابرکامپيوترهايي که شامل «شبيه ساز زمين2» در يوکوهاماي ژاپن و «بليزارد» در هامبورگ آلمان مي شوند. اين ابرکامپيوترها که در زمره 40 کامپيوتر قدرتمند زمين قرار دارند، در دو مورد از بزرگ ترين عدم قطعيت هاي شبيه سازي هاي فعلي نسبت به مدل هاي کنوني پيشرفت خواهند داشت؛ حل چرخه هاي محلي جريان آب در چرخه هاي اقيانوسي و تهيه پيش بيني هاي درازمدت از رفتار ابرها. «بليزارد» همچنين چرخه کربن زمين را هم در مدل هاي آب و هوايي خود وارد خواهد کرد.