مغز دارای تصور تقریبی از بخشهای مختلف بدن است. آزمایش عجیب محققان سوئدی نشان میدهد که البته این تصویر بدن به آسانی تأثیر پذیر است. آنان به روش سادهای باعث شدند که شرکت کنندگانشان یک نمونهی پلاستیکی را به طور مسلم به عنوان دست سوم ادراک کنند.
هنریک ارسن از مؤسسه کارولینسکا در استکهلم بر این باور است که انعطاف پذیری تصویر بدن به ویژه در پزشکی میتواند مفید واقع شود. «شاید در آینده بتوانیم به بیماران سکتهی مغزی که نیمی از بدن آنان فلج شده است، با یک دست مصنوعی کمک کنیم. این دست به عنوان یک عضو خودی ادراک میشود، در حالی که دست افلیج همچنان بخشی از تصویر بدن است.»
آزمایشات قبلی نشان داده بودند که تصویر بدن را میتوان با هزینهی کمتری، مثلاً در مورد «تصور دست پلاستیکی»، تحت تأثیر قرار داد. بدین ترتیب که شخص دستی را همراه با بازویی از پلاستیک در وضعیت و جایگاه طبیعی نسبت به بدن میبیند، در حالی که بازوی خودش زیر یک پوشش پنهان شده است. حالا اگر دست پلاستیکی و دست واقعی چند بار همزمان لمس شوند، عضو مصنوعی در نهایت به عنوان بخشی از بدن احساس میشود.
ارسن و گروهش تلاشهای مشابهی را با کمک درمجموع 154 داوطلب انجام دادند که البته در این افراد دست واقعی پنهان نشده بود. در عوض، این دست آرام در کنار نمونهی مصنوعی روی میزی که شرکت کنندگان پشت آن نشسته بودند، قرار داشت. به گزارش محققان در مجله ی «پلاس وان»، در این مورد نیز نمونه بدون مشکل در تصویر بدن پذیرفته شد. این احساس تا جایی پیش رفت که وقتی چاقوی آشپزخانه روی دست مصنوعی کشیده شد، شرکت کنندگان به طور محسوس عرق کردند.
به گفتهی همکار ارسن، آروید گوترشتام: «انتظار میرفت که فقط یکی از دو دست به عنوان دست خودی ادراک شود، و بیشتر دست واقعی مد نظر بود. اما به طرز غافلگیر کنندهای دریافتیم که مغز این مشکل را با پذیرش هر دو دست به عنوان بخشی از تصویر بدن حل میکند. بنابراین شرکت کنندگان در این آزمایش این احساس را داشتند که دارای دست سومی هستند.»
برگردان: خديجه كاظم عليلو
