زیست شناسی (97)
Children categories
همهی انواع پرندگان به طور منظم مناطق زیستی تابستانی و زمستانی را تغییر نمیدهند و حتی بین یک گونه، جمعیتهای متفاوت علاقمند به مهاجرت وجود دارد. محققان آلمانی و استرالیایی برای اولین بار توانستند این تفاوتها را با انواع یک ژن مرتبط سازند. هر چه یک بخش احتمالاً اضافی در این ژن بلندتر باشد، حیوانات بیشتر به دوردستها مهاجرت میکنند.
به گزارش رونامه الكترونيكي دانش و فناوري ـ ستنا، تخمین زده شده است که 50 میلیارد پرنده دو بار در سال اقدام به مهاجرت میکنند، برخی از گونهها مسیرهای هزاران کیلومتری را طی میکنند. طبق اظهارات این محققان به سرپرستی یاکوب مولر از بخش پرنده شناسی مؤسسه ماکس پلانک در اشتارنبرگ: «این رفتار افراد ناوارد و دانشمندان را به یک اندازه مجذوب خود کرده است و ممکن است یکی از پدیدههای زیست شناختی که بیشتر از همه مورد مطالعه بوده است، باشد.» به نوشته این گروه سه نفره در مجله «گزارشات انجمن سلطنتی»، مکانیسم های بنیادین این پدیده بندرت ریشه یابی شده است.
مولر و همکارانش برای دستیابی به آگاهی بیشتر دربارهی ژنهای دخیل، از اطلاعات جامع مربوط به چکاوکها (سیلویا آرتی کاپیلا) استفاده کردند. این پرنده آوازخوان که جثهی یک چرخ ریسک را دارد، بومی تقریباً کل اروپا و آفریقای شمالی است. به ویژه جمعیتهای شمالی و شرقی مهاجرتهای وسیعی انجام میدهند، در حالی که برای مثال در جمعیتهای کاپفردن یا گیبرالتر حتی ناآرامی مهاجرت فصلی معمول نیز به چشم نمیخورد.
محققان روی شش ژن که ارتباط آنها با روند ساعت درونی و با تفاوتهای رفتاری فردی معلوم شده است، متمرکز شدند. این جستجو به نامگذاری یکی از این ژن ها به نام ADCYAP1 (آدنیلات سیکلاز فعال کننده ی پلی پپتید 1) منجر شد. این ژن به ویژه در غده هیپوفیز خوانده میشود و حاوی اطلاعاتی دربارهی ماده پیام رسانی است که میتواند تعداد زیادی از عوامل را، از دمای بدن و میزان سوخت و ساز گرفته تا رفتار غذایی، تحت تأثیر قرار دهد.
در بخشی از این ژن که در نهایت به پروتئین ترجمه نمیشود، دو جفت باز حدود صد بار تکرار شدهاند. هرچه این همراه ریز طولانی تر باشد، حیوانات بیشتر تحت تأثیر ناآرامی مهاجرت قرار میگیرند. مولر و همکارانش دریافتند که هر چه تعداد انواع طولانی در یک جمعیت بیشتر باشد، رفتار مهاجرتی آنها بیشتر هویدا میشود.
محققان تخمین میزنند که انواع ژن ADCYAP1 قادرند تفاوتهای قابل شمارهگذاری بین افراد یا جمعیتها را تا حدود 3 درصد مشخص سازند. به نوشتهی آنان، با توجه به پیچیدگی رفتار مهاجرت، این یک نتیجه ی بسیار خوب است.
برگردان: خديجه كاظم عليلو
چه چیزی حیوانات را از خواب زمستانی بیدار میکند؟
Written by Administratorوقتی در پائیز شرایط ناگوار میشود، حیوانات منزوی میشوند. اما آنها از کجا میدانند وقت آن رسیده است که از خواب زمستانی برخیزند؟
به گزارش روزنامه الکترونیکی دانش و فناوری ـ ستنا، با وجود برف و یخ در زمستان یافتن غذا دشوار است و برای حیوانات تحمل این شرایط آسان نیست. برخی از انواع حیوانات به هیچ وجه توانایی تطابق با این شرایط نامناسب را ندارند ـ از این رو به خواب زمستانی فرو میروند. وقتی در پائیز شرایط ناگوار میشود، آنها منزوی میشوند و به خواب میروند تا این که روزها بلند تر شوند و بهار معتدل دوباره از راه برسد. اما موش زمستان خواب کوهی، جوجه تیغی و دیگر حیوانات در پناهگاه تاریک خود از کجا میدانند که وقت آن رسیده است تا از خواب زمستانی بیدار شوند؟
یولیان هایرمان از انجمن حفاظت محیط زیست آلمان میگوید: «تنها دما نیست که در این امر مؤثر است، گاهی اوقات روزهای گرم در زمستان نیز وجود دارد، در این صورت، اگر حیوانات به خواب رفته بیدار میشدند، وضعیت ناگواری پیش میآمد.»
البته روندهای دقیقی که منجر به بیدار شدن در بهار میشوند، هنوز به طور قطعی روشن نشدهاند. علاوه بر افزایش دمای محیط اطراف، عوامل دیگری نیز در این امر دخیل هستند. به گفته هایرمان: «نوعی ساعت دورنی در حیوانات وجود دارد.»
بدین ترتیب محققان احتمال میدهند که برای مثال افزایش رو به رشد فرآوردههای نهایی سوخت و ساز در بدن میتواند به عنوان سیگنال بیداری در بهار عمل کند. آنگاه اگر زمگ ساعت زیستی به صدا درآید، بدن هورمون هایی ترشح می کند که باعث سوخت و ساز چربی جهت تولید گرما میشوند. اگر دما به 15 درجه سلسیوس برسد، افزون بر این لرزشهای عضلانی نیز کمک میکنند تا بدن دوباره به دمای کارکردی بهینه خود دست یابد.
به گفته این زیست شناس: «البته حیوانات، اگر ذخایر انرژی خود را تمام کنند، نیز از خواب بیدار میشوند.» زیرا برای آنان فقط انتخاب بین مرگ در اثر گرسنگی یا تلاش برای یافتن چیز قابل خوردن باقی میماند. وقتی در وسط زمستان یک جوجه تیغی را در حال گشت و گذار میبینیم، بایستی آن را به یک محل نگهداری ببریم او احتمالاً از خواب بیدار شده است، چون ذخایر غذایی وی برای زمستان کافی نبوده است.
هایرمان میگوید: «البته این در مورد سنجابها صدق نمی کند.» آنها به خواب زمستانی نمیروند، بلکه فقط به اصطلاح در یک دوره آرامش زمستانی به سر میبرند. درواقع بیشتر اوقات را در لانه خود به سر میبرند و میخوابند، اما گاهی اوقات بیرون میآیند و به انبارهای غذایی مدفون شده خود سر میزنند. در طول مراحل خواب، ضربان قلب آنها کند میشود، اما دمای بدن بندرت کاهش مییابد. گورکن و موش کور نیز در زمستان زندگی آرامی را در پیش میگیرند.
برعکس، حیوانات زمستان خواب واقعی مثل جوجه تیغی، موش کوهی یا خفاش در پائیز تقریباً از یک حیوان خونگرم به یک حیوان خونسرد تبدیل میشوند. دمای بدن تا نزدیک دمای محیط کاهش مییابد و ضربان قلب و تنفس کاهش بارزی را نشان میدهد.
مدت زمان خواب زمستانی متفاوت است. برای مثال، جوجه تیغی سه تا چهار ماه و نوعی موش (که گزش آن خوابآور است) شش تا هفت ماه را در خواب زمستانی به سر میبرند.
البته در حیوانات زمستان خواب حقیقی دورههای کوتاه بیداری نیز وجود دارد، که طی این دورهها رفع حاجت میکنند و احتمالاً رختخواب جدیدی برای خود دست و پا میکنند. این بیدار شدن ناگهانی انرژی زیادی از حیوانات میگیرد و از این رو نباید زیاد و در مقطع زمانی نامناسب رخ دهد.
برگردان: خدیجه کاظم علیلو
يک محقق سيستم بينايي يک زنبور را بازسازي کرده است: با فناوري جديد يک ربات پرنده قادر است افرادي را که زير آوار مانده اند، رديابي کند.
به گزارش روزنامه الکترونیکی دانش و فناوری ـ ستنا، طبيعت چيزهاي کاملي مثل الماس، خطوط روي بدن گورخرها يا حس بويايي سگ ها را به وجود آورده است. از اين رو مهندسان براي طراحي دستگاه هاي فني جديد اغلب از دنياي حيوانات و گياهان به عنوان الگو استفاده مي کنند.
اينک يک زنبور عسل الگوي يک ربات پرنده کوچک شده است. زنبور عسل داراي جثه کوچک و چشمان فوق العاده اي است و همواره کندوي خود را، حتي اگر براي جستجوي غذا تا 15 کيلومتر از آن دور شده باشد، پيدا مي کند. به گفته ولفگانگ اشتورتسل، فيزيکدان و ربات ساز در مرکز عالي «فناوري تعامل شناختي» دانشگاه بيله فيلد: «بدين ترتيب اين ربات هاي پرنده کوچک قادرند در يک خانه فروريخته به سرعت نگاه کلي بيندازند و افراد زير آوار مانده را رديابي کنند.»
به نوشته وي در مجله «Bioinspiration & Biomimetics»، در ابتدا وي يک چشم زنبور مصنوعي ساخت، زيرا زنبور ها به ويژه به دليل ميدان ديد گسترده قادرند بهترين جهت يابي را انجام دهند. در مقايسه: يک انسان فقط آنچه را که در مقابلش قرار دارد مي بيند و ميدان ديدش حدود 180 درجه است.
زنبور برعکس همواره داراي ديد وسيعي است، زيرا ميدان ديدش حدود 360 درجه است. اين بدين معناست که زنبور رنگ ها و حرکاتي را که کنار و همچنين به صورت مايل پشت آن هستند، نيز مي بيند.
اشتورتسل مي گويد:« براي اينکه همانگونه که يک زنبور مي بيند، ببينيم، سيستم دوربيني طراحي کرده ايم که ميدان ديد زنبور را بازسازي مي کند.» براي انجام اين کار، وي يک دوربين ويدئويي USB را با عدسي سبک و ريزي ترکيب کرد. سيستمي که با دو عدسي به سمت مقابل مي نگرد.
براي اين که دوربين اشيائي را در کنار و به صورت مايل در سمت عقب قرار دارند، ضبط کند، پرتوهاي نور گسيل شده از اين جهات از طريق يک آينه کوچک خميده منعکس مي شود و به تراشه تصويري دوربين ويدئويي هدايت مي شود. اين ترکيب ماهرانه از عدسي ها و سطوح خميده زاويه ديد بسيار وسيع 280 درجه اي را امکان پذير مي سازد که اين ميدان ديد بسيار نزديک به ميدان ديد 300 درجه اي زنبور است.
براي تقليد بهتر از ديد زنبور، اشتورتسل تصوير را پيکسل بندي کرده است. اين شبيه ديد زنبور است، زيرا تصوير حاصل در چشم زنبور از هزاران تصوير کوچک تشکيل شده است. برعکس انسان، که فقط با يک عدسي مي بيند، زنبور تا 5000 عدسي در چشم خود دارد و هر عدسي در مغز يک تصوير ايجاد مي کند. بخش هاي جزئي وقتي در کنار هم قرار مي گيرند، مثل يک عکس پيکسل بندي شده به نظر مي رسند.
اشتورتسل مايل است در آينده نزديک چشم زنبور مصنوعي را روي ربات پرنده کوچک نصب کند، تا دوربين آن خود به خود پرواز کند و بتواند تصميم بگيرد که کجا به کمک آن نياز است. «من با مؤسسه ربات سازي و مکاترونيک DLR در بايرن همکاري مي کنم، که روي يک هلي کوپتر کوچک تحقيق مي کنند.»
اين هلي کوپتر کوچک، مثل يک صليب، داراي چهار ملخ در هر سمت است و مي تواند بدين ترتيب بدون مشکل به جلو، عقب و طرفين پرواز کند، کاملاً منعطف مانند يک زنبور.
برگردان: خدیجه کاظم علیلو
خفاش هاي اروپايي با قارچ مرگبار دست و پنجه نرم مي کنند
Written by Administratorيک بيماري قارچي که نسل خفاش هاي آمريکای شمالی را در معرض انقراض قرار داه است، به اروپا نيز وارد شده است. بر خلاف گونه هاي آمريکايي به نظر مي رسد که اين به اصطلاح «سندرم بيني سفيد» روي خفاش هاي اروپايي تأثيري ندارد. محققان حيات وحش با اين معما که چه چيزي از اين حيوانات محافظت مي کند، روبرو هستند.
به گزارش روزنامه الکترونیکی دانش و فناوری ـ ستنا، بيش از يک ميليون خفاش آمريکايي در 5 سال گذشته در اثر «سندرم بيني سفيد» جان خود را از دست داده اند. وجه تسميه اين نام به قارچ بيماري زاي ژئوميکس دستراکتانس برمي گردد که به شکل بالشتک هاي سفيد بيشتر دور بيني و روي بال هاي حيوانات مبتلا رشد مي کند و آسيب هاي بافتي شديدي را به دنبال دارد. اين قارچ بيماري زا که تا کنون ناشناخته بود، براي اولين بار در سال 2008 در آمريکا شناسايي شد.
خفاش های مبتلا خيلي زود از خواب زمستاني برمي خيزند، سپس غار هاي خود را ترک مي کنند و از سرما و گرسنگي مي ميرند. اين قارچ در برخي مناطق آمريکا حدود 80 تا 99 درصد جمعيت خفاش ها را از بين برده است؛ در مناطق گرفتار شده خفاش ها در معرض خطر انقراض قرار دارند. اين بيماري در سال جاري از مرز هاي کانادا نيز گذشته است. در حال حاضر در اروپا اين نگراني وجود دارد که تداوم اين عامل بيماري زا ممکن است به تهديد مشابهي در گونه هاي خفاش هاي بومي منجر شود.
اين قارچ مرگبار در حال حاضر در بخش هاي وسيعي از اروپا مشاهده شده است ـ بدون اين که خفاش ها تا کنون آسيبي از بابت آن ديده باشند. اين نتيجه مطالعه اي است که محققان کشورهاي آلمان، سوئيس، مجارستان و انگلستان انجام داده اند. به گزارش محققان در مجله «شکل گيري بيماري هاي عفوني»، آنان نمونه هاي مربوط به 350 منطقه زمستاني خفاش ها را در کل اروپا بررسي کردند. در اين بررسي 21 حيوان را که مورد حمله قارچ قرار گرفته بودند، يافتند.
سرپرست پروژه، گوردون ويبلت از بخش تحقيقات جانوري و حيات وحش مؤسسه لايب نيتس در برلين مي گويد:« تجزيه و تحليل هاي زيست مولکولي بخش هايي از ژنوم قارچ بررسي شده در اروپا در مقايسه با قارچ هاي آمريکاي شمالي به طرز غافلگيرکننده اي نشان دهنده تطابق صد درصدي بود.»؛ « در حال حاضر بدون شک مجبوريم درباره اين که چرا حمله قارچ در مورد خفاش هاي اروپايي تا کنون به مرگ منجر نشده است، توضيح دهيم تا به نقاط قوت براي نجات خفاش هاي آمريکايي دست يابيم و در هر حال مانع سرايت قارچ کشنده از آمريکا به اروپا شويم.»
به علاوه يادداشت هاي قديمي نشان مي دهند که اين قارچ از حداقل 25 سال پيش در آلمان در خفاش هايي که به خواب زمستاني مي روند، مشاهده شده است. محققان اميدوارند که در صورت معلوم شدن علت مقاوم بودن خفاش هاي اروپايي در برابر سندرم بيني سفيد، بتوان به نجات خويشاوندان آمريکاي شمالي کمک کرد.
داروهاي ضد افسردگي که توسط افراد مصرف و دوباره از بدن آنان دفع مي شوند، در محيط زيست تأثير ثانويه غير قابل پيش بيني دارند. زيست شناسان انگليسي به هنگام انجام آزمايش روي خرچنگ ها متوجه اين امر شده اند. واکنش اين حيوانات معمولاً محتاط به يکي از داروها که بيشتر تجويز مي شود، اين است که علناً خود را در تيررس شکارچيان بالقوه قرار مي دهند.
به گزارش روزنامه الکترونیکی دانش و فناوری ـ ستنا، ياسمين گولر و الکس فورد از دانشگاه پورتزموث مشاهده کردند که خرچنگ هاي کوچک تحت تأثير داروي ضد افسردگي فلوکستين، با قدرت تمام در بخش هاي بالايي ستون آب شنا مي کنند و به سمت منبع نور پيش مي روند. به عقيده محققان، برعکس اين حيوانات معمولاً در جستجوي اعماق تاريک آب هستند تا براي ماهي ها و پرندگان، طعمه در دسترسي نباشند.
گولر و فورد آزمايش هاي خود را روي خرچنگ هاي اشينوگماروس مارينوس انجام دادند. رفتار انتحاري اين خرچنگ کوچک و همنوعانش نمايانگر حالتي است که هنگام حمله انگل هايي که فقط در روده يک ماهي مي توانند توليد مثل کنند، در آنان بروز مي کند. اين انگل ها باعث تغيير رفتاري مي شوند، به اين صورت که غلظت ماده پيام رسان سروتونين را در بافت خرچنگ ها دستکاري مي کنند ـ سروتونين نوعي نوروترانسميتر است که در انسان نيز به عنوان هورمون شادي معروف است و ميزان آن در خون از طريق فلوکستين و ديگر مواد مؤثر داروهاي ضد افسردگي، تحت تأثير قرار مي گيرد.
محققان در حال بررسي اين مسئله هستند که آيا و چگونه اين رابطه بر رفتار خرچنگ ها تأثير مي گذارد. براي اين کار آنان خرچنگ ها را چند روز در آبي که هر ليتر آن حاوي يک ميلياردم تا يک ميليونم گرم فلوکستين بود، نگه داشتند. به گزارش اين دو محقق در مجله «سم شناسي آبزيان» در حقيقت چنين تغيير رفتار مشابهي به هنگام حمله انگل ها رخ مي دهد.
به نوشته روزنامه آلمانی ساینستیکر، فورد در ادامه تأکيد مي کند که غلظت مواد مؤثر مورد آزمايش بيشتر از مقدار موجود در آب رودخانه ها که از ورود آب فاضلاب به داخل آنها نشأت مي گيرد، نبود. اين نتايج جديد نگراني زيادي را موجب مي شوند، به عقيده محققان: «خرچنگ ها نقش مهمي در زنجيره غذايي ايفا مي کنند و اگر رفتار طبيعي آنها از طريق داروهاي ضدافسردگي موجود در آب دريا تغيير يابد، ممکن است که تعادل اکوسيستم را مختل سازد.»
برگردان: خدیجه کاظم علیلو
رئیس دبیرخانه سامانه جهانی هشدار سونامی در منطقه اقیانوس هند با اشاره به وضعیت سونامی ایران گفت: در صورت وقوع سونامی در منطقه مکران بیشترین فاصله ای که امواج با ساحل دارد در حدود 700 کیلومتر است که این امر باعث می شود زمان کمتری برای هشدار باشد.
ریچارد چارلز آنتونی الیوت با بیان اینکه در سامانه جهانی هشدار سونامی 28 کشور حاشیه اقیانوس هند عضو هستند افزود: سامانه جهانی هشدار سونامی منطقه هند تا آفریقای شمالی را پوشش می دهد و ایران نیز یکی از اعضای این سامانه است که با همکاری یونسکو مطالعاتی در زمینه سونامی انجام داده است.
وی با اشاره به مطالعات ایران در زمینه سونامی اظهار داشت: ایران دارای شبکه لرزه نگاری پویا است. علاوه بر این با کمک کمسیسیون بین الدولی اقیانوس شناسی (IOC) ضمن نصب دستگاههای اندازه گیری تراز سطح آب، اقدام به تربیت نیروی انسانی و پیاده سازی مدل عددی پیشروی آب به ساحل کرده است.
رئیس دبیرخانه سامانه جهانی هشدار سونامی به سامانه های هشدار سونامی اشاره کرد و ادامه داد: سامانه های هشدار سونامی بر اساس تشخیص و شناسایی وقوع زلزله است. زمانی که این زلزله شناسایی شود داده ها از جمله میزان شدت زلزله و میزان سطح آب در مدل سازی عددی که از قبل آماده شده است وارد می شود. این مدل ارتفاع آب را در نواحی مختلف ارائه می دهد.
وی با تاکید بر اینکه نمی توان به طور دقیق گفت که پیش بینی این سامانه ها دقیق است خاطرنشان کرد: به طور کامل نمی توان اطمینان داشت که پیش بینی این سامانه ها دقیق باشد ولی تجربه سونامی شیلی نشان داد که پیش بینی این سامانه ها درست است چرا که پیش بینی های عددی این سامانه ها نشان داد که سونامی از هاوایی عبور می کند و امواج آن وارد منطقه ای در شیلی می شود. نتایجی که از داده های شیلی به دست آمد این بود که سامانه ها امواج بلندتری را نسبت به آن چیزی که در واقعیت اتفاق افتاد پیش بینی کرده بود که این امر در جهت اطمینان بیشتر بود.
الیوت با بیان اینکه سونامی ایران با سونامی شیلی متفاوت خواهد بود توضیح داد: منطقه مکران ایران منطقه کوچکی است از این رو در ایران امواج به سواحل نزدیکتر خواهد بود و این امواج 100 تا 200 کیلومتر با سواحل ایران فاصله خواهد داشت. در صورت وقوع سونامی بیشترین فاصله ای که با سواحل ایران متصور است در حدود 700 کیلومتر است. این باعث می شود که زمان کمتری برای هشدار داشته باشیم. از سوی دیگر این فاصله کم امواج تا ساحل باعث می شود که برای پیش بینی سونامی جزئیات کمتری را در نظر بگیریم.
وی با تاکید با توجه به این واقعیات در صورت وقوع سونامی ایران با مشکلات بیشتری مواجه خواهد شد اضافه کرد: وضعیت ایران مشابه وضعیت اندونزی است ولی اندونزی با انجام مطالعات بسیار، آموزش نیروهای متخصص، اختصاص بودجه های کلان و توسعه سامانه های هشدار سونامی می تواند پس از پنج دقیقه نسبت به وقوع سونامی هشدار دهد. ایران هم می تواند الگوی اندونزی را پیاده سازی کنند.
رئیس دبیرخانه سامانه جهانی هشدار سونامی در خصوص لزوم راه اندازی سیستمهای لرزه نگاری در کف دریا به مهر گفت: این سیستمها وجود دارد و در خیلی از کشورها نصب شده است ولی در منطقه مکران و منطقه اقیانوس هند تاکنون نصب نشده است ولی اندونزی سیستمهای لرزه نگاری کف دریا را نصب کرده است و ما برای تشخیص سونامی متکی به اطلاعات لرزه نگاری هایی هستیم که در خشکی انجام می شود.
الیوت در عین حال خاطرنشان کرد: نیازی به وجود سیستمهای لرزه نگاری در کف دریا نیست چرا که هندسه منطقه اقیانوس هند به گونه ای است که از خشکی می توانیم مطالعات لرزه نگاری را انجام دهیم ولی کشورهای منطقه با ایجاد شبکه لرزه نگاری اطلاعات خوبی را با هم تبادل کنند.
منبع: خبرگزاری مهر
احتمال رخدادزلزلهاي به بزرگي زلزله شيلي درايران وجوددارد؟
Written by Administratorاستاد پيشكسوت زلزله شناسي ايران با بيان اين كه زلزله بزرگ روز شنبه شيلي، دومين زمينلرزه بزرگ شيلي پس از رخداد بزرگترين زلزله جهان در مي 1960 در آن كشور بود خاطرنشان كرد: مناطق حاشيه اقيانوس آرام كانون 80 درصد زلزلههاي مخرب دنيا است به طوري كه آلاسكا، ژاپن و زلاندنو هم از زلزله خيزترين مناطق دنيا هستند.
دكتر بهرام عكاشه با بيان اينكه زلزله 8/8 ريشتري كه ساعت 3 و 34 دقيقه بامداد شنبه - به وقت محلي - کونسپسيون در شيلي را لرزاند گفت: اين زلزله در فلات قاره و در لبه بين خشكي و آب در عمق 60 كيلومتري اتفاق افتاده كه به علت عمق زياد، منطقه بزرگي را تحت تاثير قرار داده و تا فواصل زيادي - حدود 400 كيلومتري - را تخريب كرده است. لرزش چنين زلزلهاي حداكثر تا فاصله هزار كيلومتري قابل احساس بوده است.
وي با مقايسه زلزله 8/8 ريشتري شيلي با زلزله 3/7 ريشتري ماه گذشته در پورتوپرنس هائيتي گفت: زلزله هائيتي در عمق حدود 10 كيلومتر رخ داد كه نميتوانست فواصل زيادي را تخريب كند چرا كه هرچه عمق زلزله كمتر باشد شعاع، تخريب نيز كمتر است، ولي در زلزله شيلي پايتخت اين كشور در فاصله 325 كيلومتري از كانون زلزله هم به شدت تحت تاثير قرار گرفت به طوري كه تقريبا تمام پلهاي هوايي سانتياگو تخريب شده و طبقات بالاي آسمانخراشهاي آن دچار خسارت شد.
رييس دانشكده علوم پايه دانشگاه آزاد اسلامي واحد تهران شمال تصريح كرد: بزرگترين شهر نزديك به كانون زلزله در فاصله 92 كيلومتري بود كه داراي 800 هزار تا يك ميليون نفر جمعيت است و حدود چند صد نفر كشته داده است البته تا كنون تعداد دقيق كشته شدگان مشخص نشده است.
عكاشه با بيان اينكه كانون زلزله در دريا بوده است، خاطر نشان كرد: به علت اينكه عمق آب هم كم بوده است زلزله باعث سونامي شده كه امواج آن تا حدود 10 متر رسيده كه توانايي تخريب سواحل هاوايي و ژاپن را نيز داشته و ميتواند تمام اقيانوس آرام را طي كرده و از شيلي به سمت استراليا حركت كند. البته چون سرعت امواج دريا كم و حدود 800 كيلومتر بر ساعت است براي طي اين مسافت تا آن سوي اقيانوس آرام يعني ژاپن به حدود 20 ساعت زمان نياز است.
اين استاد بازنشسته زلزلهشناسي دانشگاه تهران تصريح كرد: عامل زلزله اخير حركت كف اقيانوس به زير قاره آمريكاي جنوبي بود به طوري كه كوههاي آند بر اثر فرو رانش به وجود آمدهاند و در هر سال كف دريا 8 سانتي متر به زير غرب قاره آمريكاي جنوبي رفته و كوههاي آند را به وجود ميآورد. اين كوهها داراي آتشفشان بوده و مستعد زلزلههاي بزرگ هستند.
وي با اشاره به اين كه نيم قرن پيش - در مي 1960 - بزرگترين زلزله كره زمين با بزرگي 5/9 در مقياس امواج دروني زمين در شيلي رخ داد در خصوص علت تلفات كم زلزله اخير شيلي در مقايسه با زلزله ويرانگر ماه گذشته در پايتخت هائيتي توضيح داد: اولين دليل اين است كه كشور شيلي يك باريكه از شمال تا جنوب است. دومين دليل كشتههاي كم زلزله شيلي عمق زياد اين زلزله بوده و سومين دليل هم نبودن شهر بزرگ و پرجمعيت در كنار كانون زلزله است؛ در حالي كه هم عمق زلزله هائيتي به مراتب كمتر بود و هم اين كه آن كشور، كوچك و پايتخت آن نزديك كانون زلزله بود؛ مجموعا اين عوامل باعث شده كه زلزله هائيتي 200 هزار نفر قرباني اما زلزله شيلي نهايتا بالغ بر دوهزار كشته داشته باشد.
دكتر عكاشه در ادامه با رد ارتباط احتمالي بين رخداد اين دو زلزله در قاره آمريكا گفت: كشور هائيتي در آمريكاي مركزي و كشور شيلي در آمريكاي جنوبي است و حدود پنج هزار كيلومتر با يكديگر فاصله دارند.
وي در پاسخ به اين سوال كه آيا ايران هم ميتواند زلزلههايي با اين بزرگي داشته باشد به ايسنا گفت: زلزلههاي شيلي و هائيتي حاصل حركت كف اقيانوس به زير قاره است و لذا وقوع زلزلههايي با بزرگي تا 9 و 5/9 درجه در مقياس امواج دروني زمين در اين مناطق كاملا محتمل است. البته مانند اين زلزله پنج سال پيش هم در جنوب سوماترا در اقيانوس هند رخ داد كه حدود 250 هزار نفر در اثر سونامي كشته شدند. در ايران رخداد زلزله با بزرگي 9 درجه مطرح نيست چرا كه درياي سرخ باز شده و شبه جزيره عربستان به منطقه ايران فشار آورده و در نهايت كوههاي البرز و زاگرس شكل ميگيرند؛ بنابراين مكانيزم زلزله خيزي ايران با توجه به فاصله زياد با كف اقيانوس كاملا با شيلي متفاوت است.
پدر زلزله شناسي ايران با اشاره به اين كه زمينلرزه 8/8 ريشتري شيلي دومين زلزله بزرگ كشور شيلي بود پس از زلزله سال 1960 بود، ادامه داد: دور تا دور اقيانوس آرام كانون 80 درصد زلزلههاي مخرب دنيا است به طوري كه آلاسكا، ژاپن و زلاندنو از مناطق زلزله خيز دنيا هستند.
وي در پايان با بيان اين كه زلزلهها عمدتا با سه سازوكار روراندگي، سر خوردن يا امتداد لغز رخ ميدهند در خصوص مكانيزم دو زلزله هائيتي و شيلي گفت: زلزله كشور هائيتي از نوع امتداد لغز بود اما سازوكار زلزله شيلي از نوع روراندگي بود يعني كف اقيانوس به زير كوهها رفته و كوهها بالا آمدهاند.
ایسنا
نخستين بز تراريخته با قابليت توليد فرآوردههاي دارويي در كشور
Written by Administratorفرانیوزـ 10بهمن 1388
با تكميل حلقه تلاشهاي چندين ساله محققان پژوهشكده رويان، نخستين بز تراريخته در راستاي طرح توليد دامهاي تراريخته با توان توليد فرآوردههاي دارويي، 19 دي ماه امسال در مجتمع تحقيقاتي جهاد دانشگاهي متولد شد.
دكتر حمید گورابي، رييس پژوهشكده رويان جهاد دانشگاهي در گفتوگو با خبرگزاري ايسنا، اعلام كرد: ابعاد مختلف طرح توليد حيوانات ترنسژن (تراريخته) و موفقيت اخير محققان پژوهشكده رويان جهاد دانشگاهي در اين زمينه، طي نشست خبري روز شنبه 10 بهمن ماه - ساعت 14- با حضور محققان پژوهشكده تشريح ميشود.
گفتني است، هدف عمده تحقيقات محققان پژوهشكده رويان در اين حوزه، توليد دامهاي تراريخته حامل ژن توليد داروي «tPA» است. اين دارو براي درمان سكتههاي مغزي و قلبي مورد استفاده قرار ميگيرد به طوري كه چنانچه اين دارو بلافاصله پس از ايجاد سكته به انسان تزريق شود، موجب از بين رفتن سريع لختهها شده و بافتهاي اطراف آن بر اثر نارسايي تغذيه از بين نخواهد رفت و جريان خون به حالت عادي باز خواهد گشت.
داروي tPA در حال حاضر بهترين داروي درمان و نيز پيشگيري سكته قلبي محسوب ميشود به علت قيمت فوق العاده بالا، استفاده عمومي آن امكانپذير نيست كه اميد ميرود با اجراي اين پروژه، كشور يك گام ديگر به هدف نهايي توليد فراوان و ارزان قيمت اين دارو و ساير داروهاي پروتئيني خاص از طريق شير دامهاي تراريخته نزديك شود.
به گزارش ايسنا، پس از توليد جنينهاي آزمايشگاهي با تكنيكهاي لقاح خارجي رحمي و توليد جنينهاي شبيهسازي شده، توليد ردههاي سلولي تراريخته حاوي ژن tPA به عنوان آخرين گام در به ثمر نشستن اين طرح بزرگ فراروي محققان پژوهشكده رويان بوده كه طي اين مرحله، ژن «tPA» پس از جداسازي از ژنوم انساني و تغيير ساختاري ژنتيكي، درون سلول مورد نظر وارد ميشود به گونهاي كه ژن مورد نظر در ارائه ژنهاي دخيل در شيرواري قرار گيرند و پس از طي مراحل شبيه سازي، جنينهاي تراريختي به وجود ميآيد كه قابل انتقال به رحم حيوانات گيرنده جهت توليد حيوانات شبيه سازي شده تراريخته با توان توليد داروي ضد سكته قلبي (tPA) در شير است.
منبع: ایسنا
کشف روشی برای تشخیص رابطه فضایی بین میکروبها
Written by Administratorدانشمندان آمریکایی روش جدیدی طراحی کردهاند تا روی یک تصویر پراکندگی فضایی همهی انواع میکروبهای مختلف را نشان دهند.
به گزارش روزنامه الكترونيكي دانش و فناوري ـ ستنا، میکروبها نیز اغلب در جوامع پیچیده زندگی میکنند و همانند ما تمایل به برقراری ارتباط با دیگر انواع معین دارند.
آنان با کمک یک تکنیک عکسبرداری جدید با نام پیچیدهی کلاسی ـ فیش توانستند پراکندگی فضایی 15 میکروب مختلف پلاک دندان را به تصویر بکشند. تاکنون فقط بررسی رابطه فضایی دو یا سه میکروب به طور همزمان امکان پذیر بود.
دو نوع باکتری، پروتلا و آکتینومایسس، بیشترین گرایش را به سکونت در مجاورت همدیگر داشتند. به گفتهی گری بوریسی از آزمایشگاه زیست شناسی نیروی دریایی در وودز هول ماساچوست:«این ممکن است بیانگر تعامل هدفمند بین این دو نوع باشد.»
وی در ادامه توضیح داد: « دقیقاً همان گونه که یک فرد، به دلیل این که مدرسهی بچه ها از شرایط بهتری برخوردارند، به جای دیگری نقل مکان میکند، همسایگی برای میکروبها نیز حائز اهمیت است. اگر بفهمیم که کدام میکروب به برقراری ارتباط با کدام میکروب علاقمند است، چگونگی عملکرد آنها مشخص میشود.»
بوریسی، الکس والم و جسیکا مارک از MBL همراه با فلوید دیوهرست از مدرسه دندانپزشکی هاروارد در بوستون، یافته های خود را در مجله ی پزشکی PNAS منتشر کردند.
برگردان: خديجه كاظم عليلو
خواب زمستانی خرس ها با 25درصد فعالیت متابولیکی
Written by Administratorخرسهای سیاه آلاسکا با تنها 25 درصد فعالیت متابولیکی بدن خود با خواب زمستانی به حیات ادامه میدهند.
به گزارش روزنامه الکترونیکی دانش و فناوری ـ ستنا، محققان دامپزشک در آلاسکا به کمک همکاران خود در دانشگاه استنفورد در یک پروژه تحقیقاتی مشترک متوجه شدند که خرسهای سیاه آلاسکایی در طول خواب زمستانی خود دمای بدن خود را به شدت کاهش میدهند و با این کار فعالیت متابولیکی بدن خود را به 25 درصد میرسانند.
به عقیقده محققان این کشف بسیار حیرتانگیز و قابل توجه است چرا که راهی را برای نگاه داشتن انسان در سفرهای طولانی مدت فضایی میگشاید.
خرسها به مدت 5 تا 7 ماه بدون خوردن، آشامیدن، دفع ادرار و دفع مدفوع به خواب زمستانی رفته به حیات خود ادامه میدهند. نکته جالب دیگر این است که فعالیت متابولیکی بدن خرسها پس از بیدار شدن از خواب زمستانی بلافاصله به حالت عادی باز میگردد.
شروع و مدت خواب زمستانی در خرسها با ارتفاع و آب و هوای محل زندگی آنها بستگی دارد. در نقاط کم ارتفاع و گرم ممکن است اصولا خواب زمستانی نداشته باشند. خرسها قبل از خواب زمستانی تغذیه زیاد کرده و لایه ضخیمی از چربی در زیر پوست آنها ذخیره میشود. معمولا با ریزش اولین برف در داخل لانه مستقر میشود هنگامی که لانه بوسیله برف کاملا پوشیده میشود فقط سوراخ کوچکی لانه را به محیط خارج مربوط میسازد.
تهیه و تنظیم: هادی ناصری