SETNA روزنامه الکترونیکی دانش و فناوری سـتنا

راه شيري، راهي است شيري رنگ که از بدو وجود انسان در اين سياره خاکي، مايه بهت و تحيرش بوده است.

اين راه سپيد رنگ که در افسانه هاي باستان به دليل وارونه شدن دلوي پر از شير بر پهنه آسمان بدين رنگ در آمده در واقع جزيي از کهکشاني مي باشد که منظومه ما در آن واقع شده است. امروزه شايد نور مزاحم چراغ‌هاي شهرها نمي گذارد اين راه سپيد زيبا حتي ديده شود اما کافي است به جايي دورتر از اين نورهاي کاذب برويد تا با چشم خود گوشه‌اي از کهکشان محل زندگيتان را ببينيد.

يکي از منجمان آماتور مرکز نجوم اديب اصفهان در خصوص راه شيري گفت: در اساطير يوناني، راه شيري از چکيدن قطره‌اي از شيري که هرکول در کودکي و در آغوش مادر مي نوشيده، به وجود آمده ‌است.

عمران مرادي در اصفهان اظهار داشت: در باورهاي ايراني اسلامي نيز از اين نوار به راه مکه ياد شده‌است به اين جهت که در فصل تابستان که قسمت پرنور تر آن در آسمان ديده مي‌شود جهت گيري آن به سوي قبله مي‌باشد.

وي با اشاره به ابعاد عظيم کهکشان افزود: اگر فرض کنيم، خورشيد به اندازه نقطه‌اي کوچک شود و ما آن را در مرکز کاغذي بگذاريم منظومه شمسي ما که شامل خورشيد و هشت سياره مي باشد دايره اي خواهد شد به شعاع 5 متر به مرکز اين نقطه که در واقع خورشيد تنها ستاره منظومه شمسي است. يعني اينکه خورشيد هم ستاره اي است مثل ساير ستاره هايي که ما شبها در آسمان مي بينيم، اما به دليل اينکه اين ستارگان بسيار از ما دور هستند آنها را به شکل نقاط نوراني کوچکي مي بينيم که البته تمام اين ستارگان به کهکشان راه شيري تعلق دارند.

اين پژوهشگر مرکز نجوم اديب اصفهان تصريح کرد: حال اگر بخواهيم نزديک ترين ستاره به منظومه شمسي را تحت قياسي که گفته شد مشخص کنيم بايد نقطه بعدي که به عنوان ستاره مورد نظر در خارج از اين دايره است را در 20 کيلومتري اين دايره قرار دهيم حالا چند نقطه، 20 کيلومتر به 20 کيلومتر بايد بگذاريم تا کهکشان راه شيري را بسازد؟ حداقل 200 ميليارد نقطه به عنوان 200 ميليارد ستاره نياز است و به طور کلي مي توان گفت هر کهکشاني در عالم حداقل داراي 100 ميليارد ستاره است.

وي ادامه داد: در اينجاست که براي بيان فاصله ها چاره اي نداريم جز اينکه از واحد خاصي به نام سال نوري استفاده کنيم يعني مسافتي که نور در يک سال طي مي کند. مثلا اگر بخواهيم يک مسافت 1000 کيلومتري را با سرعت نور بپيماييم تنها يک سيصدم ثانيه طول خواهد کشيد و حال اگر بخواهيم با همين سرعت نور (که البته رسيدن به اين سرعت براي انسان غير ممکن است) از يک سر کهکشان به سر ديگر کهکشان راه شيري برويم 100 هزار سال طول خواهد کشيد.

اين پژوهشگر نجوم با اشاره به جايگاه ما در کهکشان راه شيري افزود: کهکشان را ه شيري يک کهکشان مارپيچي است و منظومه شمسي ما در يکي از بازوهاي اين کهکشان يعني تقريبا در حاشيه هاي کهکشان موسوم به بازوي جبار قرار گرفته است.

 وي گفت: ما در شبها و در محيطي تاريک مي توانيم قسمتهايي از کهکشان را ببينيم که به صورت ابري سپيد يا شيري رنگ آسمان سياه بالاي سرمان را مزين کرده است، اما نکته بسيار جالبي وجود دارد و آن اينکه راه شيري زمستان با راه شيري تابستان متفاوت است!

مرادي افزود: در واقع مي توان گفت راه شيري در زمستان از راه شيري در تابستان کم فروغ تر و ديدن آن مشکل تر است همچنين خوشه هاي زيباي ستاره‌يي که به صورت لکه هاي کوچک ابر مانند و با چشم غير مسلح قابل ديدن هستند در نواحي جنوبي راه شيري و در صورت هاي فلکي قوس و عقربند، اما در زمستان به صورت منظمي در طول اين مسير پراکنده اند.

وي خاطر نشان کرد: ديگر اينکه در راه شيري تابستان، غبارهاي ميان ستاره‌يي که مانع رسيدن نور ستارگان دور دست مي شوند نيز خودنماترهسند.

اين پژوهشگر مرکز نجوم اديب اصفهان با اشاره به دليل اين تفاوت گفت: دليل اصلي تفاوت ميان راه شيري در تابستان و زمستان اين است که کره زمين ما درون منظومه شمسي است که اين منظومه هم خود جزيي از کهکشان راه شيري مي باشد، اما در شب‌هاي تابستان قسمت شب کره زمين به طرف مرکز کهکشان راه شيري است و به همين دليل راه شيري را بسيار انبوه تر و درخشان تر مي بينيم چرا که مرکز کهکشان از انبوهي از ستارگان تشکيل شده است؛ اما در زمستان برعکس تابستان، قسمت شب زمين به سمت بازوهاي کهکشان راه شيري هستند که ديگر از آن تراکم ستاره اي خبري نيست و به همين دليل کم فروغ تر خواهد بود. پس در واقع در شبهاي زمستان مي توانيم بازوهاي کهکشان را و در تابستان مرکز کهکشان را ببينيم.

مرادي در پاسخ به پرسشی در خصوص زمان مناسب براي رصد راه شيري در اين شبها اظهار داشت: در شبهاي اوايل بهمن ماه شما مي توانيد راه شيري را حدود ساعت 9 تا 10 شب بالاي سر خود در آسمان رويت کنيد.

منبع: ایسنا

محققين برخورد دهنده هادروني بزرگ (LHC) از توليد اولين ضد ماده‌ي تاريخ خبر دادند.

به گزارش روزنامه الكترونيكي دانش و فناوري ـ ستنا، ضد ماده، كه ساليان درازي جايش در داستان‌هاي علمي تخيلي بود، براي اولين در مركز تحقيقات اتمي اروپا، (CERN) توليد و نگهداري شد.

بي‌بي‌سي روز چهارشنبه گفت دانشمندان مركز تحقيقات اتمي اروپا 38 اتم ضد هيدروژن را به دام انداخته و براي كسري از ثانيه آنها را نگه داشتند. ضد هيدروژن پيش از اين هم توليد مي‌شد، اما در رويارويي با ماده‌ي معمولي، بلافاصله از بين مي‌رفت.

تيم دانشمندان مركز تحقيقات اتمي اروپا اعلام كرد توانايي مطالعه بر روي چنين ضد ماده‌هايي اجازه انجام آزمايشاتي در مورد قوانين اساسي فيزيك كه قبلا ناممكن بود را به دانشمندان خواهد داد.

مدل استاندارد امروزي فيزيك مي‌گويد هر ذره‌اي، اعم از پروتون، الكترون، نوترون، يا حتي مجموعه‌اي از ذرات نامتعارف، داراي ضد ذره‌اي با تصوير آيينه‌اي از آن هستند. دانشمندان هميشه آرزو داشتند بدانند چرا جهان خود را با تحمل اينهمه سختي از ماده ساخته است، نه از ضد ماده. قوانين فيزيك بين ماده و ضد ماده يكي را به ديگري ترجيح نمي‌دهد، در نتيجه، در زمان بيگ بنگ بايد از هر دوي آنها به يك اندازه توليد مي‌شد.

اين تيم علمي اعلام كردند كه از بين 10 ميليون ضد پروتون و 700 ميليون پوزيترون توليدي توسط آنها، 38 اتم ضد هيدروژن براي 0.2 ثانيه باقي ماندند. به گفته آنها قدم بعدي، توليد بيشتر و نگهداري بيشتر از ضد ماده خواهد بود تا امكان مطالعات تكميلي حاصل شود.

جف هانگست از دانشگاه آرهوس دانمارك كه يكي از همكاران اين پروژه بود مي‌گويد: «كاري كه ما مي‌خواهيم انجام دهيم، در واقع اين است كه ببينيم آيا تفاوتي بين ماده و ضد ماده وجود دارد كه ما هنوز نميدانيم يا نه.»

 تهيه و تنظيم: فرزاد رحيق

كسي كه در داخل آسمانخراش در طبقات بالاتر كار مي كند، سريع تر پير مي شود و سواره‌ها جوان تر از پياده ها مي مانند: فيزيكدانان آمريكايي با كمك دو عدد از دقيق ترين ساعت‌هاي جهان تأخير زماني انيشتني را تأييد كردند.

به گزارش روزنامه الكترونيكي دانش و فناوري ـ ستنا، تئوري نسبيت اينيشتن به عنوان يك ساخت فكري دور از واقعيت مطرح است. اغلب گفته مي شود كه اين تأثيرات خود را فقط در سرعت هاي بالا در فضا نشان مي دهند.

اما در حقيقت، اگر ساعت هاي مناسبي در اختيار داشته باشيم، پيش بيني هاي اين نظريه مي‌تواند در ساختمان هاي معمولي روي زمين نيز بررسي شود. محققان مؤسسه كاليبراسيون در بولدار، كلرادوي آمريكا، داراي دو عدد از دقيق ترين ساعت هاي جهان هستند كه در داخل آنها يك اتم آلومينيم نوسان دار در حال نوسان است. اين ساعت ها حداكثر يك ثانيه در 3.7 يا 1.4 ميليارد سال عقب مي افتند.

بدين طريق اين فيزيكدانان ثابت كردند كه فردي كه روي يك راه پله، دو پله بالاتر مي ايستد، سريع تر پير مي شود و رانندگان نسبت به افراد پياده جوان تر مي مانند.

اين ساعت‌ها روي يك هدايتگر نوري نصب شده بودند و فيزيكدانان بدين طريق مي توانستند تيك تيك ساعت ها را با هم مقايسه كنند. وقتي آنان ميز را با يكي از ساعت ها 33 سانتي متر بالاتر بردند، عقربه هاي ساعت به طور قابل ملاحظه اي سريع تر كار كرد.

و وقتي يكي از اتم‌ها را با كمك يك ميدان الكتريكي با سرعت 36 كيلومتر در ساعت به حركت درآوردند، عقربه هاي اين ساعت اندكي آهسته تر كار كرد. البته اين تفاوت‌هاي زماني در برابر اندازه گيري هاي حيات بشري ناچيز هستند.

يك راننده بايستي 57 ميليون سال مستقيم رانندگي كند تا يك ثانيه جوان تر از يك فرد پياده باشد.

كسي كه 80 سال به جاي مونيخ در هامبورگ زندگي مي كند، سرانجام شش هزارم ثانيه برد كرده است.

و كارفرماياني كه ده طبقه بالاتر از دفتر خود كار مي كنند، طي 5 سال كار مشترك، پنجم ميليونم ثانيه سريع تر پير مي شوند.

برگردان: خديجه كاظم عليلو

سه دهه طول کشيد تا محققان راز مکعب جادويي را گشودند: اين معما را مي توان حداکثر با 20 حرکت حل کرد.

به گزارش روزنامه الکترونیکی دانش و فناوری ـ ستنا، يک گروه تحقيقاتي بين المللي تمامي راه حل هايي را که با آنها مي توان معماي مکعب جادويي رنگارنگ (Rubic’s Cube) را حل کرد، يافته اند.

اين افراد نکته سنج، الگوريتمي را يافته اند که با آن مي توان همواره در 20 حرکت به صورت نهايي مکعب با شش سطح يک رنگ دست يافت. آنان نتايج خود را در اينترنت منتشر کردند.

اين مکعب در سال 1974 توسط ارنو روبيک مجار اختراع شد؛ اين مکعب از مکعب هاي کوچک در شش رنگ تشکيل شده است و مي توان آن را در سه بعد حرکت داد. هدف اين است که رنگ ها را به طور ارادي به هم ريخت و سپس با چرخاندن سطوح دوباره به وضعيت اوليه دست يافت.

به گفته اين گروه از رياضيدانان که هربرت کوجيمبا رياضيدان آلماني نيز عضو اين گروه است:« کسي که مکعب را حل مي کند، از يک الگوريتم و بنابراين رديفي از مراحل براي حل آن استفاده مي کند.»

محققان مي گويند: «الگوريتم هاي پيچيده بسيار مختلفي وجود دارد، آنهايي را که يک انسان قادر به حفظشان است، اغلب بيش از 40 مرحله را شامل مي شوند.» رياضيدانان در جستجوي الگوريتم ايده آل به 20 حرکت رسيدند. جستجوي سريع ترين روش براي فائق آمدن بر مکعب جادويي 30 سال به طول انجاميد.

گفته مي شود: «پس از اختراع مکعب فقط 15 سال طول کشيد تا به وضعيتي دست يافت که از آن با 20 حرکت بتوان معما را حل کرد. از اين رو مناسب است که ما 15 سال بعد ثابت کرديم که همه وضعيت ها را مي توان با 20 حرکت حل کرد.»

اين گروه در مطالعه خود از رايانه اي استفاده کردند که توسط شرکت گوگل در اختيار آنها قرار داده شده بود. آنان با استفاده از اين رايانه ميلياردها وضعيت مختلف مکعب را بررسي کردند که هر يک از آنها را فقط در عرض چند هفته حل کردند.

مکعب روبيک از زمان اختراع آن، انسان ها را در سرتاسر جهان مجذوب خود کرده است. در سال 1981، هفت سال پس از ورود آن به بازار، رياضيدان مورون تيستلتوايت موفق به حل آن در 52 حرکت شد.

مايکل ريد در سال 1992 با 39 حرکت موفق به انجام اين کار شد، يک روز بعد از آن ديک وينتر با 37 حرکت رکورد جديدي را ثبت کرد. سريع ترين زماني که در آن سطوح رنگي دوباره ادغام شد، توسط اريک آکرسدييک هلندي با رکورد 08/7 ثانيه ثبت شد.

برگردان: خدیجه کاظم علیلو